عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
444
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
هجرى 701 ، 340 [ 1 ] چندين روز باشد . و ميان رومى و پارسى چندين 324 ، 344 [ 2 ] روز باشد . و تاريخ هجرى از روز پنجشنبه غرهء محرم هر سال نخستين كه پيغمبر ما محمد مصطفى صلى اللّه عليه و سلم . از مكه بمدينه آمد و هجرت كرد . و ميان هجرت و ميان تاريخ پارسى چندين 3623 [ 3 ] روز بود . اگر تاريخ هجرى يافته شد ، سالهاى تمام او را بگير ، و اندر بيست و يك هزار و دويست و شصت و دو ضرب كن [ 4 ] ، و آن مبلغ كه بحاصل آيد ، بر شصت قسمت كن ، ايام آن سالها باشد ، پس كسور اين سال مقصود آنچه باشد از ماه و روز ، بر وى افزاى ، جمله روز باشد از ابتداى هجرت تا آن روز مقصود . و چون خواهى كه تاريخ رومى از هجرت بدانى ، آن روزها [ 284 ] كه ميان تاريخ رومى و هجريست ، تا آن روزگار [ 5 ] بر افزاى ، تا روزهاى تاريخ رومى گردد . و چون خواهى كه تا آن را سال گردانى ، آن روزها را اندر شصت ضرب كن ، تا دقايق گردد ، پس آن مبلغ را كه بحاصل ( آيد ) بر بيست و يك هزار و نهصد و پانزده قسمت
--> [ ( 1 - ) ] هر دو : 340700 ؟ اعداد صحيح را كه در متن گرفتهام ، از جدولى است كه البيرونى در كتاب التفهيم ( ص 241 ) ترتيب داده ، و استاد جلال همايى آن را با دقت تصحيح فرموده است . و غالبا مأخذ گرديزى هم درين فصول ، آثار البيرونى بود . [ ( 2 - ) ] اصل ، 34324 ؟ ب : 343224 ؟ اعداد متن از جدول البيرونى است . [ ( 3 - ) ] هر دو : 3924 ؟ اعداد متن از جدول البيرونى است . [ ( 4 - ) ] البيرونى درين دستور پيدا كردن عدد ايام از ابتداى هجرت ( بسط تاريخ الهجرة ) اضافه مىكند كه بعد از عمل ضرب ، عدد 30 بر آن افزوده و بعد از آن بر 60 تقسيم شود ( قانون مسعودى 1 ر 111 ) . [ ( 5 - ) ] هر دو : رور كار بر افراى ؟